Kariyerinizi siz yönetin
Prof. Dr. İsmet Barutcugil
Artık, babalarımızın ya da bazı kıdemli yöneticilerimizin alışık olduğu çalışma ortamlarında yaşamıyoruz, iş düzenimizi onlar kadar uzun dönemli kurmuyoruz. İşlerin süreklilik gösterdiği ve güvenceli olduğu dönemler geride kaldı. İnsanların uzun yıllar aynı işleri yaptığı, ustalaştığı ve bu ustalıkla uzun yıllar gelirini ve geçimini sağladığı iş yerleri artık yok. Kurumlar isteseler bile, çalışanlarına uzun yıllar için iş güvencesi verme şansına sahip değiller. Çünkü çoğu kalıcı olup olmadıklarından bile emin değiller. Belki birçoğu beş on yıl kadar sonra çok başka alanlarda çalışacaklarını, farklı ürün ve hizmetleri üreterek çok farklı müşteri isteklerine yönelik faaliyetler içinde olacaklarını tahmin ediyorlar ve bu tahminlerinde de yanılmıyorlar.
Bugün, çalıştığınız ya da çalışmayı düşündüğünüz bir kuruluşun sizin kariyer yaşamınızın sorumluluğunu almasını beklemeyin. Uzun dönemli kariyer planlarına çok fazla güvenmeyin. Bu kesinlikle boş ve anlamsız bir beklenti olacaktır. Bugünkü koşullarda ortalama yaşam evreleri 1014 yıl olan kuruluşların çalışanlarına uzun dönemli kariyer fırsatları ya da güvencesi vermesini beklemek fazla iyimserliktir. Ürünlerin, teknolojilerin, müşteri beklentilerinin, pazar ve rekabet koşullarının hemen her yıl farklılaştığı bir iş dünyasında çalışanlara uzun dönemli kariyer planları vaat etmek iyi niyet gösterisinden öteye geçemeyecektir.
Bu nedenle, eğer iş yaşamının başlangıcında bir yerlerdeyseniz, kariyerinizi farklı kuruluşlarda farklı işleri yaparak ve bazen de köklü değişiklikler gerçekleştirerek sürdürmeyi şimdiden planlayın. Kendi kariyerinizi yönetmeniz gerektiğini, bunu sizden başka birinin yapmayacağını, yapamayacağını anlayın. Artık insanlar, çok hızlı değişen ekonomik ve toplumsal ihtiyaçlara göre işlerini ve ilişkilerini sürekli yeniden biçimlendirmek durumundadırlar.
Bu süreçte başarılı olmak için birinci koşul sürekli değişime hazır ve istekli olmaktır. Yaşam boyu öğrenme, kişisel gelişim ve değişim sürecinde yaşamayı göze almak ve bunun gereklerini yerine getirmek gerekmektedir. Değişimi anlamayanlar, kabul etmeyenler ve yavaş kalanlar kariyerlerinde başarısızlığı kabullenmek zorunda kalacaklardır. Artık, eğitimin ve kişisel gelişimin aralıksız sürdürülmesi gereken bir dönemde yaşıyoruz.
Kariyerinizin sorumluluğunu aldığınızda atılacak ilk adım bugün yaptığınız işleri tarafsız bir gözle incelemektir. Bu iş alanındaki gelişmelerin yönünü ve hızını tahmin etmeye çalışın. Yeni iş alanlarındaki fırsatlarla ilgili araştırmalar yapın. Gelecekteki işinizin bugün yaptıklarınızın devamı olmayacağını bilin. Bu nedenle, geleceği düşünürken hayal gücünüzü sonuna kadar kullanmanızda hiçbir sakınca yoktur. Bilim ve teknolojideki gelişmelerin tetiklediği hızlı değişimler, büyük sıçramalarla oluşacak farklı iş platformları ortaya çıkaracaktır. Gelişmeler belirli bir trendi izlemeyecek, paradigma değişiklikleri peş peşe yaşanacaktır.
Şüphesiz, bugünü de yaşamak durumunda olduğumuz için öncelikle halen yapmakta olduğumuz işi daha iyi yapacak bilgi ve beceriler geliştirmeliyiz. Geleceğe hazırlanma amacıyla bugünü göz ardı etmemiz söz konusu değildir. Bugünkü başarısızlığımız, gelecekteki yarışa katılmamızın önünde ciddi bir engel oluşturabilir. Bu nedenle, bugünü ve geleceği bir arada düşünmek, gerçeği ve hayali bir arada yaşayarak kariyerimizi yönetmemiz gerekmektedir. Bu durum belki daha önceki kuşakların hiç yaşamadığı, anlamakta zorlanacağı ilginç bir yaşam senaryosunu ortaya koymaktadır.
Bugünün dünyasında bir insanın 2025 yıllık kariyer yaşamında 4 ya da 5 kez kendisini yeniden yaratmak zorunda kalması, her iki üç yılda bir adeta yeniden okula gider gibi eğitimlere, sertifika programlarına katılması olağan bir yaşam biçimi olmuştur. Bu insanların çoğunun kariyerlerinin başlangıç yıllarında adlarını bile bilmedikleri işlerde çalışmak durumunda olmaları şüphesiz ilginç bir yaşam senaryosudur. 10 yıl sonrasında en başarılı 100 büyük firmanın yarısının henüz kurulmamış olması ve en çok satan ürünler listesinde yer alacak ürünlerin yarısının henüz keşfedilmemiş olması kariyer planlamanın zorluğunu ve verilecek mücadelenin ilginçliğini ortaya koymaktadır.
Özet ve sonuç olarak, iş yaşamının gelecekte bugünden daha zorlu bir mücadele içinde geçeceğini ve bu nedenle çok daha yüksek donanım gerektireceğini şimdiden görmemiz gerekir. Gelecekteki kariyerlerini bugünden planlamayı başaramayanlar başarısızlıklarını planladıklarını bilmelidirler.