Prof. Dr. İsmet Barutcugil
Bazı insanlar vardır, herşeyin fiyatını bilirler ve herşeye bir fiyat biçerler. Ürünleri ya da hizmetleri alırken fiyatları karşılaştırırlar, ucuz veya pahalı olarak nitelendirirler. Herhangi birşeyi daha ucuza aldıklarında mutlu olurlar. Onlar için alım ya da satımda tek ölçüt fiyattır. Bu insanların fark etmedikleri, göremedikleri o ürün ya da hizmetin yarattığı duygular, sağladığı katkılar, taşıdığı anlam, kısaca sahip olduğu değerdir.
Seri üretilen, sıradan ürünler için duygu, anlam, katkı sözcükleri fazla bir şey ifade etmeyebilir. Bir otomobil lastiği veya bir dolmakalem fiyatına bakılarak alınabilir. Ancak, ıssız bir yolda patladığında lastiğin, sevdiğiniz bir kişi tarafından hediye edildiğinde dolmakalemin değerini, üzerindeki etiket fiyatıyla ölçemezsiniz.
Değeri ile fiyatı arasında büyük uçurumlar oluşan bir varlık bilgidir. Bilginin değerini ölçmek ve ona fiyat biçmek kolay değildir. Bazı kişiler bilginin değerini yapılan konuşmanın süresi veya yazılan raporun sayfa sayısı ile ölçmeye kalkmaktadırlar.
Bilgi; yaşam kalitesini yükselttiği, işleri ve ilişkileri geliştirdiği, sorunları çözdüğü, verimi, huzuru, güveni ve morali artırdığı ölçüde değeri yükselen bir varlıktır. Böylesine değerli bir varlığı; bedava almak isteyenler ya da seri sonu mağazasındaki defolu malı ucuza kapatmak istercesine davrananlara sunmamak gerekir. Çünkü bu kişiler elde ettikleri bilginin değerini bilmeyecekler ve o bilgiyi üreten, geliştiren kişiyi de küçümseyeceklerdir.
Bu arada bilginin türlerinin bulunduğunu ve her birinin değerinin farklı olduğunu unutmamak gerekir. Ham bilgi (veri-data) ile başlayan bilgi piramidinin ikinci basamağını, işlenmiş ve anlamlandırılmış enformasyon oluşturur. Bunu işe yarayan ve kullanılabilir olan bilgi (knowledge) basamağı izler. Piramidin tepe noktası ise gerçekten sonuç veren bilgelik yani akıl (visdom) dır. Şüphesiz en az bulunanı ve en değerli olanı da budur.
Ham bilgi, istatistik enstitülerinde binlerce sayfa şeklinde kolayca bulabileceğiniz ve çoğu kez ücretsiz alabileceğiniz varlıklardır. Bunlar işlenerek, karşılaştırılarak, yorumlanarak önce enformasyon daha sonra da knowledge şekline dönüştürülürler ve giderek çok daha yüksek değerler kazanırlar.
Eğitim ya da danışmanlık yoluyla bilgi satın alan şirket yöneticilerinin, insan kaynakları ve eğitim müdürlerinin dikkat etmeleri gereken nokta, ucuza alıyorum düşüncesiyle çoğu internette serbestçe dolaşan enformasyon için bilgi fiyatını ödememeleridir. Şüphesiz bazı yöneticilerin ham verilere ve enformasyona da ihtiyaçları vardır, bunlar da alınacaktır. Önemli olan, alınanın değerini doğru ölçmek ve değerli olan bilgiyi alabilmek ve bunu kullanabilmektir.
Günümüzün bilgi ekonomisinde bilgi profesyoneli olarak yerini alacak gençlerin dikkat etmesi gereken bir nokta ham bilgi veya enformasyonla yetinmemek, o düzeyde kalmamaktır. İş yaşamında ham bilgi ve enformasyon sahibi olarak fark yaratmak ya da fark edilmek olası değildir. Hemen herkesin sahip olduğu ya da olabileceği ham bilgilerle bir yerlere varılamaz.
Bilgiden gelir ve saygınlık anlamında beklentisi olan bir organizasyonun veya kişinin de öncelikle mevcut bilgileri özümsemesi, içselleştirmesi gerekir. Bilgiye gerçek anlamda sahip olamayan, onu üretemeyen organizasyonların sağlıklı ve kalıcı olması hiç de kolay değildir.