Prof. Dr. İsmet Barutcugil
İş dünyasındaki hemen herkes günümüzde insan yönetiminin bilim olmaktan çok sanat olduğunu ve yöneticilerin de birer sanatçı olması gerektiğini kabul etmektedir. Yönetim dünyası artık kurallara, kalıplara sığamayacak kadar hızlı değişmekte; her gün yepyeni oyunlar sahneye konulmakta ve senaryolar oyunla eş anlamlı olarak yazılmaktadır.
İş dünyasında, önceden yazılmış senaryolar, hazır reçeteler yaşanan durumlara ve beklentilere uymadığı için sürekli düzeltmeler gerektirmekte, bir süre sonra da oyuncular senaryolara bakmayı ezberi bırakıp, doğaçlamayı tercih etmektedirler.
Okullarda, yönetim eğitimlerinde öğretilen, bazen de ezberletilen roller yaşamın gerçekleriyle uyuşmadığı ve beklentileri karşılamadığı için iş dünyası tiyatrosunun oyuncuları sezgilerini kullanarak, doğal reflekslerine güvenerek kendi oyunlarını oynamaktadırlar. Kendi senaryolarını oyunu sürdürürken yine kendileri yazmaktadırlar.
Yönetim tiyatrosunda becerileri, yetenekleri olanlar karşısındakinin oyununu bozmadan, rol çalmadan oyunlarını sürdürmekte ve seyircilerinin beğenisini kazanmaktadır. Yetersiz oyuncular ise kendi rollerini iyi oynayamadıkları gibi, diğer ekip arkadaşlarının oyunlarını bozmakta, bütün oyunu berbat etmekte ve izleyicilerini, taraftarlarını, müşterilerini, çalışanlarını kaybetmektedirler.
Yeteneksiz yöneticiler her şeyden önce yönetimin tıpkı bir tiyatro gibi bir ekip işi olduğunu göz ardı etmektedirler. Diğer oyuncuları gölgelemekte; dekor, kostüm, ışık, müzik desteğini görmezden gelmekte, takdir etmemektedirler. Tek kişilik oyunlar sergilemeye kalkan yeteneksiz yöneticiler sonuçta çok kısa süren bir ilgi uyandırabilmekte ve başarısız olmaktadırlar.
Yetenekli yöneticiler ise iş hayatı tiyatrosunun büyük bir ekip işi olduğunun farkında olarak oyunlarını oynamakta, herkesin rolüne değer vermekte, saygı göstermekte, sahnede görünmeyen diğer ekip üyelerinin katkılarından da her zaman her yerde övgüyle söz etmektedirler.
Başarılı bir tiyatro; yetenekli oyuncular, özverili çalışma, disiplin, inanç, heves, ekip ruhu, güven, açık iletişim ve dayanışma gerektirir. Tiyatroda başarı için sahne kadar sahne gerisi de önem taşır. Bütün bunlar aynen yönetim için de geçerlidir.
Tiyatro oyuncusunun çok önemli bir özelliği empatidir. Kendisine verilen rolü iyi oynayabilmek için o rolün içine girer, duygularıyla, davranışlarıyla, düşünceleriyle rolün sahibi olur. İş yöneticilerinin de durumların gerektirdiği rolleri başarıyla yerine getirebilmeleri için empati kurmaları ve oynayacakları rolleri yaşamaları gerekir. İş arkadaşının, çalışanının; üst yöneticisinin, müşterisinin, rakiplerinin beklentilerini en iyi şekilde karşılayabilmesi için onları çok iyi anlayabilmeli, kendisini onların yerine koyabilmeyi bilmelidir.
Tiyatro sanatçılarının önemli bir yeteneği ses ve sözlerin yanı sıra kendilerini beden diliyle de ifade edebilmeleridir. İyi tiyatrocuların her beden hareketi anlamlıdır ve bir mesaj iletir. İş yöneticileri de iletişimin % 60ına yakının beden diline dayandığı iş ortamlarında bu yeteneklerini çok iyi kullanmaları gerekir.
Tiyatroda oyun sona erdiğinde bütün ekip sahnededir ve seyircinin alkışına birlikte selam verirler, başarılarını birlikte kutlarlar, başarıya katkısı olan tüm ekip üyelerinin seyirciden alkış almasını beklerler. İş yaşamında ise ne yazık ki ekip başarısını kişiselleştirmek, kişisel başarı olarak göstermek isteyen yöneticiler çoktur. İşleri yaparken ekip çalışmasının anlamından ve öneminden çokça söz eden yöneticiler oyun sona erip, başarının kutlanmasına sıra geldiğinde ekibi unutup, tüm övgüleri ve ödülleri kendileri almaya kalmaktadırlar.
Yöneticilerin ve yönetici adaylarının tiyatrodan öğrenecek çok şeyleri vardır. Bu nedenle; yönetim okullarında tiyatro derslerinin konulması ve tiyatro çalışmalarının yöneticilik eğitiminin temel taşlarından biri olması üzerinde düşünülmeli ve tartışılmalıdır. Eğer bu yapılamıyorsa, yöneticilik eğitimi alanların ve yönetim becerilerini geliştirmek isteyenlerin olabildiğince çok tiyatro izlemeye yöneltilmesi son derece yararlı olacaktır.